EDFU, KOM OMBO EN ASWAN

Aswan, Zondag 6 oktober
Vanmorgen zijn we naar Aswan vertrokken. Onderweg zagen we beschilderde huizen. Wanneer iemand naar Mekka is geweest mag hij het verhaal van die reis op zijn huis schilderen.
In Edfu hebben we de tempel van Horus bezocht. Er was een reproductie te zien van de boot waarmee Horus zijn jaarlijkse tocht naar zijn echtgenote Hathor in Dendera maakte. Als de schepen elkaar ontmoetten vierden men het festival van de huwelijksreis. Er waren ook veel reliŽfs van dit festijn. De boot bleek nogal klein te zijn maar hij werd op een andere boot meegenomen. Horus wordt hier ook afgebeeld als de zonneschijf met twee cobra's en vleugels. De christenen hebben van veel figuren de handen, voeten, borst en hoofd weggekapt zodat deze niet meer naar de onderwereld konden.

Tegen de middag bezochten we de tempel van Kom Ombo. In de tempel worden twee goden vereerd: Sobek (krokodil) en Haroeris (Horus sr.). Omdat men vroeger bang was voor krokodillen ging men dit dier maar als god vereren om het tevreden te stellen. Er waren in de tempel dan ook enkele gemummificeerde krokodillen te zien. We zagen er een diepe put waarover twee theorieŽn bestaan. Het was een "nilometer" waarmee aan de hand van de waterstand van de Nijl de hoogte van de belasting werd bepaald. Het kan ook zijn dat het een speciaal bassin voor de krokodillen was.

's Middags kwamen we aan in Aswan waar we een enorme kamer in het New Cataract Hotel hebben. Kamer 513 met een enorm groot bed, een zithoek en een dubbel balkon (het is een dubbelgrote kamer) met een ongelofelijk uitzicht over de Nijl met zijn eilandjes en felucca's en verderop over Aswan. Ook kijken we neer op het oude Cataract Hotel. Dit is een uniek en prachtig hotel uit het begin van deze eeuw. Het is in Brits koloniale stijl gelaten en het is net een museum. Ze hebben er b.v. nog een echte ouderwetse lift met liftboy in passend Nubisch kostuum. (Er wonen in Aswan en Kom Ombo veel Nubiers. Dit zijn Egyptenaren van Afrikaanse afkomst. Zij moesten verhuizen na de bouw van de dam.) De deuren, raamluiken e.d. in het oude Cataract zijn van schitterend houtsnijwerk. Ook hebben ze een prachtig oud terras waarvandaan je de beroemdste en mooiste zonsondergang van Egypte kunt zien. Natuurlijk hebben wij hier ook naar zitten kijken. Veel beroemde mensen hebben hier gelogeerd waaronder Agatha Christie. De kamer waar zij logeerde is nu een suite. Ook is hier de film van haar boek "Death on the Nile" opgenomen.
's Avonds hebben op ons balkon gezeten en keken we uit over de verlichte stad. Plotseling begon er een vuurwerk (nationale feestdag) boven de stad waar wij als het ware op neer keken. Het was ongelofelijk mooi en we hebben een half uur zitten genieten. Daarna in de prachtige eetzaal gegeten terwijl er een Nubische dans- en muziekgroep optrad en gelukkig voor Hans toch nog een buikdanseres.

Aboe Simbel, Maandag 7 oktober
Vanmorgen hebben we speciaal ontbijt op bed besteld om langer van de kamer te genieten. We zijn zo vanuit bed op het balkon gaan zitten.
Daarna zijn we naar de onvoltooide obelisk geweest. Deze was aan drie kanten uit een brok roze graniet gehouwen maar vertoonde scheurtjes en is dus niet verder afgemaakt. Hoe men de onderkant van zo'n obelisk losmaakte is nog een raadsel.

Vervolgens zijn we met een motorbootje naar de Philea-tempel gevaren. Deze tempel ligt op een eilandje in de Nijl. Hij stond vroeger op een ander eilandje maar daar stond 'ie half onder water. Ze hebben hem nu verplaatst maar cement gebruikt om de delen aan elkaar te voegen waardoor het oude er voor de kenner wat af is. De christenen hebben op verschillende plaatsen kruisen ingebeiteld en een gedeelte als kerk gebruikt. Het is een jonge tempel (350 v.C.) maar de fundamenten komen uit de 18e dynastie zoals met meerdere tempels het geval is. De belangrijkste godheid die in de tempel wordt vereerd is Isis. Men dacht dat de Nijl zijn oorsprong had in een van de kapelletjes van de tempel. Het water zou van de tranen van Isis komen.

Na een bezoekje aan de hoge dam zijn we aan de lange weg door de woestijn naar Aboe Simbel begonnen. Tijdens het eerste gedeelte was het landschap nog grijs en rotsachtig. Later veranderde de woestijn in de echte gele zandvlakte met fata morgana's en hier en daar een donkere heuvel. Het is een raar gezicht om bergen in zand weerspiegeld te zien.
Na een rit van 3Ĺ uur kwamen we in Aboe Simbel aan, waar we in het Nefertari Hotel logeren, dat toch wel van mindere kwaliteit is dan de anderen.

Aan het eind van de middag gingen we naar de tempels van Aboe Simbel. De tempel van Ramses II is ongelofelijk mooi en groot. Hij is helemaal uit de rotsen uitgehakt. De vier beelden van de farao zijn elk 20 meter hoog. Als mens ben je er maar nietig bij. Stil en mysterieus zitten ze over het meer uit te kijken.
Van binnen is de tempel ook prachtig. De reliŽfs op de muren zijn diep uitgebeiteld en dus goed bewaard gebleven. Ze zijn erg duidelijk en herkenbaar; minder chaotisch en overvol. De opbouw is weer eenvoudig. In de voorhof staan 2x vier beelden van Ramses II als Osiris. Helemaal achterin in het allerheiligste zitten vier beelden: Ptah, Amon-Ra, Ramses II en Ra-Harakhty. Twee keer per jaar op 21-2 en 21-10 (de geboorte- en kroningsdatum van de farao) beschijnt de zon via de ingang deze beelden. Alleen Ra-Harakhty wordt maar half beschenen omdat hij de god van leven en dood is. (Sinds de wederopbouw zijn deze data een dag later geworden).

Hans heeft zowaar Husseyn aan het lachen gebracht door op een lichtbak te gaan zitten in plaats van op de stenen. Hij maakte zelfs een komische opmerking: "Deze tempel heeft duizenden jaren overleefd en nu komt er een toerist uit Holland die hem in laat storten."
Naast de grote tempel van Ramses II staat de Hathor-tempel voor zijn favoriete vrouw Nefertari. Er staan zes beelden voor de ingang. (4x Ramses II en 2x Nefertari.) Deze beelden zijn elk 10 meter hoog. Het is ongebruikelijk dat de koningin even groot wordt afgebeeld als de farao. Nefertari is de enige koningin met een cartouche. Ook is het ongebruikelijk dat er voor een koningin een tempel wordt gebouwd. Ramses II is dan ook nadrukkelijk aanwezig.

Toen we het tempelplateau verlieten was het al donker geworden en had men schijnwerpers op de tempel gezet waardoor het geheel sprookjesachtig werd verlicht. Het was een schitterend gezicht. 's Avonds zagen we een film over de verplaatsing van de tempels. Ze hebben eerst de berg eromheen weggehakt. Daarbij werd de voorkant van de tempel beschermd door zand. Er stonden schotten voor in verband met het stijgende water. Daarna werd de tempel met de hand in stukken gezaagd en opnieuw weer opgebouwd. Er was een zaagplan gemaakt om de tempel zo min mogelijk te beschadigen. Zo zijn b.v. de gezichten van de haren losgemaakt. Als je weet waar de zaaglijnen zijn gemaakt kun je dat ook duidelijk zien. Normaal gesproken valt het niet op. Nadat de tempel was opgebouwd werd daaromheen de grootste koepel ter wereld gebouwd waaroverheen weer een kunstmatige berg werd gemaakt precies zoals het origineel. We zijn in deze koepel geweest. Het was net science fiction. Tussen de twee delen van de tempel ligt 3200 jaar.

Aswan, Woensdag 9 oktober
Gisterenochtend ben ik nog even naar de tempels van Aboe Simbel gelopen om nog wat foto's te maken. Ik heb daar een half uur in mijn eentje gezeten met alleen de wind en 4x Ramses II: schitterend!
Na het ontbijt (wat overigens ontzettend vies was. Er is hier wat mis met het meel waar ze alles mee bakken) weer de lange weg naar Aswan gereden.

's Avonds hebben we nog even een bezoekje aan de bazaar gebracht. Er werd ons een levende uil te koop aangeboden voor 10 pond. Het beest was meer dood dan levend en werd aan zijn poten rondgeslingerd.
Op het Egyptische, niet-toeristische gedeelte van de bazaar zagen we een mooi winkeltje waar ze landbouwwerktuigen aan het maken waren. Ook was er een visserij winkeltje.
In het hotel had men wederom problemen met de elektriciteit. Regelmatig viel de stroom uit. Eenmaal zelfs een half uur lang. Ik ga hier dus maar niet met de lift ook al hebben ze een noodaggregaat.

Vanmorgen hebben we op een felucca over de Nijl gevaren. Het waaide lekker en af en toe hing het ding behoorlijk scheef. Langs de kant zagen we veel koereigers. Eerst legden we aan bij het mausoleum van de Aga Khan. Het was eenvoudig maar stijlvol. Er stond een roosje op zijn graf dat zijn vrouw daar elke dag laat neerzetten. Een man zat in een hoekje in enorme koran te lezen.

Daarna gingen we naar Kitchener-eiland waar Lord Kitchener een botanische tuin aanlegde. Tenslotte gingen we naar Elephantine-eiland. Er was een klein museum met o.a. een gemummificeerde ram en sarcofagen. Even verderop liggen de resten van een tempel. Het is er nu een puinhoop. Ze willen hem opnieuw opbouwen maar daar is nog geen geld voor. In de middag vertrokken we naar het station om de nachttrein naar Cairo te nemen.

Vervolg: Cairo